Gelfand’ı hatırlarken

hor_borelli_mechanics2

 

Orjinal metin: I.M.GELFAND AND HIS SEMINAR – A MEMORY, Alexander Beilinson,  http://arxiv.org/pdf/1505.00710v2.pdf

Metnin bir kupürünün çevirisini hazırlayan:

İrem Portakal, Freie Universität Berlin.

 

Bir matematikçi için biyoloji gibi matematiksel olmayan konuları anlamaya uygun bir dil bulma arayışı çok caziptir. Bu bakış açısı Gelfand için değerliydi. Belki de bu aşağıdaki nedenlerden dolayı hala fark edilemedi:

Bilim hakikati sürekli olarak dışarıdan ele alıyor, çalışılan konular açıkça gözlemciden ayrı tutuluyor. Ama matematiksel yapılar, çalışılan konular beynimizin faaliyetinden ayrılamaz olmak suretiyle sadece içeriden görülebilen hakikatin bir parçası (her matematikçinin farz ettiği gibi).

Bu uygun diller tam anlamıyla bu bakış açısına özgün olabilir. Mesela, bilim hayvanların dünyayla herhangi bir derin seviyede etkileşimi konusunda yetersiz kalıyor (eğer uzaylılar bizim hayvanları araştırdığımız şekilde bizi araştırıyor olsaydı, şiiri keşfetmezlerdi). Hayvanların dünyaya bakışı insanlar için çok farklı olmalı ki bu bakışın bizden saklı olması gerçekliğe bakış açımızı tamamen değiştiriyor olabilir.

Bu öyle bir arayış ki buradan uygun bir dil çıkabilir. Kendimizi diğer yaşayan varoluşlardan ayrı ve onların üstünde tutmaya inat ettiğimiz sürece -dünyayı, hayvanları ve ağaçları kendi malımız gibi görme derecesine kadar- bu saf ve ahmakça bir rüya olacak. Bu arada, bu aynı yanılsama gezegenin imha surecinin temelini oluşturuyor (öyle ki bu en son Gelfand’i gördüğümden beri çok daha fazla ilerledi).

8657596250

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*